Pandemia koronawirusa wpłynęła na sytuację finansową setek tysięcy gospodarstw domowych. Szacuje się, że na ten moment ze spłaty długów nie jest w stanie wywiązać się ponad 2 miliony osób. Jakby przewidując taki stan rzeczy, w marcu 2020 weszła w życie nowelizacja ustawy o prawie upadłościowym. Co ona dokładnie oznacza?
- Przyczyny i mechanizmy bankructwa osób fizycznych
- Nowe przepisy od marca 2020
- Procedura składania wniosku o upadłość
Przyczyny i mechanizmy bankructwa osób fizycznych
Upadłość konsumencka to w skrócie umorzenie lub redukcja długów i zobowiązań osoby fizycznej, która nie prowadzi działalności gospodarczej. Proces uzyskania statusu upadłości jest wieloetapowy i wymaga spełnienia określonych przesłanek. Przed pandemią koronawirusa, niemożliwe było ogłoszenie upadłości konsumenckiej, jeśli wykazano, że do niemożności spłacenia zobowiązań doszło na skutek rażącego niedbalstwa lub premedytacji. 24 marca 2020 roku ustawa ta zmieniła się, jednak nadal umorzenie długów nie jest sprawą najłatwiejszą. Postępowanie o ogłoszenie upadłości warto oddać w ręce doświadczonego prawnika, który przeprowadzi wnioskodawcę przez wszystkie etapy.
Samo ogłoszenie upadłości konsumenckiej nie oznacza automatycznie, że długi zostaną umorzone. W pierwszej kolejności zobowiązanie rozkładane jest na nowe raty, możliwe do spłacenia dla dłużnika, szacowany jest także majątek, który mógłby pomóc w ewentualnej spłacie zobowiązań. Dopiero kiedy żadne z tych rozwiązań nie przyniesie rezultatu, długi są umarzane. Sąd bada dokładnie dochody wnioskodawcy oraz jego aktualne zobowiązania, aby określić realną zdolność do uregulowania zadłużenia.
Nowe przepisy od marca 2020
Co więc zmieniło się 24 marca 2020 roku? Według nowej ustawy, status upadłości konsumenckiej mogą uzyskać również osoby, które doprowadziły do bankructwa na skutek swojego niedbalstwa lub umyślnie. Nie oznacza to oczywiście „amnestii” dla każdego, kto chciałby, aby jego długi zostały umorzone, jednak przyczyna zadłużenia jest od marca badana już po ogłoszeniu upadłości. Znacznie przyspiesza to proces i usprawnia procedury. Dzięki tym przepisom, redukcję lub umorzenie długów może uzyskać znacznie więcej osób niż przed pandemią. Takie też są potrzeby – z powodu kryzysu spowodowanego pandemią koronawirusa, długi ma niestety coraz więcej obywateli.
Przepisy wprowadzone w marcu 2020 roku usunęły konieczność wcześniejszego udowadniania przez wnioskodawcę, że niewypłacalność nie wynikła z jego winy. To sąd, po ogłoszeniu upadłości, bada okoliczności powstania zadłużenia. Jeśli okaże się, że dłużnik działał w złej wierze, sąd może odmówić umorzenia zobowiązań lub nałożyć dodatkowe warunki, takie jak wydłużony plan spłaty.
Procedura składania wniosku o upadłość
Wniosek o upadłość konsumencką należy złożyć do sądu upadłościowego. To on orzeka naszą niewypłacalność i nadaje wnioskującemu status upadłości konsumenckej. Sam wniosek jest dość skomplikowany, dlatego warto poprosić o pomoc doświadczonego prawnika. Wniosek należy złożyć do Sądu Rejonowego (Wydział Gospodarczy do spraw Upadłościowych i Naprawczych). Ten sąd rozpatruje wszystkie sprawy upadłościowe niezależnie od statusu osoby wnioskującej (czy jest to osoba prywatna czy firma).
Dokumenty wymagane przy składaniu wniosku
Do wniosku należy dołączyć szereg dokumentów potwierdzających stan majątkowy oraz zobowiązania dłużnika. Są to m.in.:
- Wykaz majątku (nieruchomości, ruchomości, oszczędności, udziały w spółkach)
- Lista wierzycieli wraz z podaniem kwot zadłużenia
- Dowody dochodów z ostatnich miesięcy (umowy o pracę, zaświadczenia, PIT)
- Wyciągi bankowe obrazujące obroty na kontach
- Umowy kredytowe lub pożyczkowe
Kompletność dokumentacji decyduje o szybkości rozpatrzenia wniosku. Braki formalne mogą przedłużyć postępowanie nawet o kilka miesięcy.
Etapy postępowania upadłościowego
Po złożeniu wniosku sąd ocenia, czy dłużnik spełnia przesłanki niewypłacalności. Jeśli tak, zostaje wydane postanowienie o ogłoszeniu upadłości konsumenckiej. Następnie sąd ustanawia syndyka masy upadłości, którego zadaniem jest:
- Zinwentaryzowanie majątku dłużnika
- Ustalenie listy wierzycieli i weryfikacja przysługujących im wierzytelności
- Sporządzenie planu spłaty (jeśli dłużnik ma dochody lub majątek do podziału)
- Przeprowadzenie likwidacji majątku i podział środków między wierzycieli
W przypadku osób, które nie dysponują majątkiem ani dochodami pozwalającymi na spłatę, sąd może od razu przejść do umorzenia zobowiązań bez ustanawiania planu spłaty.
Plan spłaty zadłużenia
Jeśli dłużnik osiąga regularne dochody, sąd zazwyczaj ustala plan spłaty na okres do 36 miesięcy. W tym czasie dłużnik przekazuje miesięczne kwoty na pokrycie długów proporcjonalnie do swoich możliwości finansowych. Część dochodu pozostaje do dyspozycji dłużnika, aby mógł pokryć bieżące wydatki na utrzymanie siebie i rodziny. Po zakończeniu planu spłaty i wywiązaniu się z jego warunków, sąd umarza pozostałą część zobowiązań.
Ogłoszenie upadłości konsumenckiej może wydawać się trudne, jednak przy odpowiedniej pomocy jest dobrym sposobem na wyjście z pętli długów. Nowe procedury szerzej otwierają furtkę dla osób fizycznych, które zmagają się z trudnymi do spłaty długami. Postępowanie to chroni dłużnika przed egzekucją komorniczą i daje szansę na nowy start finansowy.
